Kansızlık Belirtileri Nelerdir?

Kansızlık belirtilerinin neler olduğuna geçmeden önce kafa karışıklığını önlemek için kanın yapısı hakkında kısaca bilgi vermek istiyorum çünkü genel olarak “kansızlık” olarak tarif edilen durum aslında kanın az olması değil kanın içindeki bazı bileşenlerin az olmasıdır.

Kanımız temel olarak alyuvarlar (kırmızı kan hücreleri), akyuvarlar (beyaz kan hücreleri), trombositler (pıhtı hücreleri) ve proteinlerden oluşur. Bunların yanında birkaç kimyasal daha vardır ancak temel olan bu 4 bileşendir.

Kırmızı kan hücreleri kemik iliğinde üretilir ve her gün milyonlarcası kana karışır. Yeni gelen hücreler eskileriyle yer değiştirir ve bu devirdaim her an devam eder. Kırmızı kan hücrelerinin içinde çok önemli bir kimyasal olan “hemoglobin” bulunur.

Hemoglobin, solunum yoluyla alınan oksijeni kanla birlikle organlara taşımakla görevlidir. İşte “kansızlık” veya tıptaki adıyla “anemi” oksijeni dokulara ulaştırmakla görevli hemoglobin sayısı normalden az olduğunda ortaya çıkar.

Hemoglobinin az olmasının 2 sebebi olabilir. Birincisi, içinde yeterli miktarda hemoglobin bulunan kırmızı kan hücresi üretilememesi, ikincisi ise üretilen kırmızı kan hücrelerinde olması gerektiği kadar hemoglobin bulunmamasıdır.

Kansızlık Belirtileri

Yukarıda kısaca anlatmaya çalıştığım gibi kansızlığın ilk etkisi organlara ve diğer dokulara ihtiyaç duyulduğu kadar oksijen taşınamamasıdır. Tüm organlarımız fonksiyonlarını yerine getirebilmek için oksijene ihtiyaç duyar.

Ancak vücudumuz kansızlığın ilk dönemlerinde durumu telafi etme konusunda (kalbi daha fazla çalıştırarak) oldukça başarılıdır.

Yani kansızlık çok uzun bir döneme yayılarak geliştiyse veya hafif dereceliyse herhangi bir değişiklik fark etmeniz oldukça zordur.

Kansızlığın farklı nedenleri olabilir ve bu nedenlere bağlı olarak görülen belirtiler değişebilir ancak genel kansızlık belirtileri halsizlik, enerji eksikliği, hafif baş dönmesi, gözlerin kararması, nefes darlığıdır.





Bu belirtilere ek olarak bağ ağrısı, çarpıntı, tat alma duyusunda bozulma, kulak çınlaması, soluk ten gibi belirtiler görülebilir.

Demir Eksikliğine Bağlı Kansızlık: Demir eksikliğine bağlı anemi yaşayanlarda kağıt, buz veya toprak gibi yenmez şeylere karşı duyulan iştah (bu duruma “pika” denir), tırnakların kaşık şeklinde olması, ağız içinde ağrı ve ağız kenarlarında çatlaklar oluşması, dil ağrısı gibi belirtiler görülebilir.

Demir eksikliği nedeniyle ortaya çıkan kansızlık tedavisi için doktorunuz demir mineralinin vücut tarafından kolay emilen formunun bulunduğu demir takviyesi önerebilir.

Aşırı demir yüklemesi yorgunluk, kusma, ishal, baş ağrısı, sinirlilik ve eklem sorunlarına yol açabileceği için demir takviyesi mutlaka doktorun önerdiği dozda ve doktor kontrolünde kullanılmalıdır.

Demir ihtiyacının arttığı gebelik ve çocukluk dönemleri, yoğun kanamalı geçen adet dönemleri, demir emilimini olumsuz etkileyen çölyak hastalığı, bağırsak kanaması ve yeterli miktarda demir içermeyen kötü beslenme demir eksikliğine bağlı kansızlığın nedenleri arasındadır.

B12 Eksikliğine Bağlı Kansızlık: B12 eksikliğine bağlı kansızlık ellerde ve ayaklarda karıncalanma, iğne batması hissi, dokunma hissinin zayıflaması, kararsız yürüyüş ve/veya yürüme zorluğu, sakarlık, kol ve bacaklarda sertlik ve unutkanlık gibi belirtilere yol açar.

B12 eksikliği anemisi tedavisinde izlenecek yol B12 eksikliği nedenine bağlıdır. Eğer vücudunuzdaki B12 depoları boşalmışsa doktorunuz büyük olasılıkla B12 enjeksiyonu önerecektir.

B12 vitamini düzeyi sınırda ise ağız yoluyla alınan B12 tabletleri önerebilir. B12 vitamini eksikliğine bağlı olarak gelişen kansızlık B12 yüklemesi yapıldıktan kısa süre sonra kendiliğinden ortadan kalkar.

Kronik Kurşun Zehirlenmesine Bağlı Kansızlık: Ciddi bir zehirlenme türü olan kurşun zehirlenmesine bağlı olarak ortaya çıkan anemi diş etlerinde mavi/siyah bölgeler, karın ağrısı, kabızlık, kusma, ilerlemiş vakalarda (özellikle çocuklarda) nöbet şeklinde belirtilerle kendini gösterir.

Kurşun zehirlenmesi çok yaygın bir durum değildir ve genellikle iş yerinde kurşunla çalışan kişilerde görülür ancak yine de risk vardır.

Eğer kurşun zehirlenmesinden şüpheleniyorsanız vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna giderek kurşunun vücuttan atılmasını hızlandıran ilaçlardan kullanmalısınız.

Kırmızı Kan Hücresi Yıkımına Bağlı Kansızlık: Tıptaki adı “hemoliz” olan kırmızı kan hücresi yıkımı “kronik ve ani” olarak ikiye ayrılır.

Kronik kırmızı kan hücresi yıkımı nedeniyle meydana gelen aneminin belirtileri cildin ve göz aklarının sararması, kahverengi veya kırmızı idrar, bacakta meydana gelen ülserler ve bebeklerde büyüme geriliğidir.

Ani kırmızı kan hücresi yıkımında ise bunlara ek olarak nöbetler, cilt altında morluklar ve karın ağrıları görülür. Bu tip kansızlığın tedavisinde folat takviyesi, demir değişimi, kan nakli gibi yöntemlerin yanında hastanın durumuna göre daha değişik tedavi yöntemleri kullanılabilir.

Orak Hücreli Anemi: Kalıtsal bir hastalık olan orak hücreli anemide hemoglobin kırmızı kan hücrelerine orak/hilal şeklini verir.

Diğer kırmızı kan hücrelerine oranla daha sert ve yapışkan olan orak hücreler damarlarda birikerek kan akışını olumsuz yönde etkiler. Organlara yeterli miktarda kan ulaşmadığında hasar meydana gelebilir ve enfeksiyon riski artar.

Halsizlik, sık yaşanan enfeksiyonlar, çocuklarda gelişim bozuklukları, özellikle eklemler, karın ve bacaklarda şiddetli ağrı atakları orak hücreli anemi belirtileri arasındadır.




Kansızlığı Tespit Etmek ve Nedenini Bulmak

Basit bir kan testiyle kanda her mililitre başına düşen kırmızı kan hücresi sayısını ve hemoglobin miktarını ölçtürebilirsiniz.

Alacağınız test sonuç kağıdında sizin ölçüm değerlerinizin karşısında normal değerler yer aldığı için sadece bu kağıda bakarak hemoglobin ve kırmızı kan hücresi sayısının az olup olmadığını öğrenebilirsiniz.

Bazen kansızlığın nedeni açıktır. Örneğin gebelik döneminde artan demir ihtiyacına bağlı olarak demir eksikliği anemisi sık görülen bir durumdur.

Aynı şey ağır adet kanaması yaşayan kadınlar içinde geçerlidir.

Bu gibi durumlarda ekstra testlere ihtiyaç duyulmadan demir takviyeleri ile kansızlık giderilebilir. Ancak kansızlığın nedeni açık değilse nedeninin tespit edilebilmesi için bazı diğer testlerin yapılması gerekebilir.

Kandaki kırmızı kan hücresi sayısının veya hemoglobin miktarının azalması demir veya bazı vitaminlerin eksikliğine bağlı olarak gelişebilir. Fakat bazı durumlarda kansızlık çok daha ciddi bir sağlık sorununa işaret ediyor olabilir.

Kronik Hastalıklar: Kanser, HIV, romatoid artrit (eklem iltihabı), Crohn hastalığı ve diğer kronik iltihaplı hastalıklar kırmızı kan hücresi üretimini olumsuz yönde etkileyerek kansızlığa yol açabilir.

Kemik İliği Hastalıkları: Kırmızı kan hücreleri kemik iliğinde üretildiği için kemik iliği hastalıkları kansızlıkla yakından ilgilidir. Lösemi, myelodisplazi, miyelom, miyeloproliferatif bozukluklar ve lenfoma gibi kemik iliğini etkileyen hastalıklar kan üretiminin azalmasına veya tamamen durmasına neden olabilir.

Aplastik Anemi: Çok nadir olarak görülen bir hastalık olan aplastik anemi kemik iliğinin kırmızı kan hücresi üretimi fonksiyonunu etkiler. Aplastik aneminin nedenleri arasında bağışıklık sistemi hastalıkları, enfeksiyonlar ve bazı ilaçlar bulunmaktadır.

Kansızlık Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Önce kansızlığa neyin neden olduğu bulunmalıdır. Çünkü az önce belirttiğim gibi kansızlık kanser gibi ölümcül hastalıkların bir belirtisi olarak ortaya çıkabilir.

Bunun dışında kalan, yani kötü beslenme, ağır geçen adet dönemi veya vitamin eksikliği gibi nedenlere bağlı olarak görülen kansızlık da ciddiye alınmalıdır. Çünkü uzun süren ve önlem alınmayan kansızlık bir süre sonra günlük işlerinizi yaparken bile sizi zorlayacak kadar halsizlik yaratabilir.

Uzun dönemli kansızlığın yarattığı bir diğer tehlike ise kalbi zorlamasıdır. Anemi nedeniyle kandaki oksijen miktarı azaldığında kalbimiz organlara giden oksijen miktarını artırabilmek için normalden daha fazla çalışmak zorunda kalır. Bu durum uzun süre devam ederse kalp yetmezliği meydana gelebilir.

Önlemler

Demir bakımından zengin ıspanak gibi yeşil yapraklı sebzeler, balık (ton, sardalye), kırmızı et (sığır, kuzu), demir bakımından zenginleştirilmiş tahıl ürünleri, yulaf, barbunya, kuru üzüm, pekmez, bezelye, soya fasulyesi, kabak çekirdeği gibi gıdaları daha fazla tüketerek kötü beslenme nedeniyle meydana gelen demir eksikliğine bağlı kansızlığı önleyebilirsiniz.

Sadece demir bakımından zengin besinleri tüketmek yeterli değil. Bu gıdalardan alınan demirin vücut tarafından emilmesine yardımcı olan C vitamini bakımından zengin brokoli, portakal, sivribiber, greyfurt, çilek gibi gıdaları da daha sık yemelisiniz. Yemeklerle birlikte kahve veya çay içmeyin çünkü bu içecekler demirin emilimini olumsuz yönde etkiler.

Farklı renklerde sebze ve meyveler yiyerek vücudun ihtiyaç duyduğu farklı vitamin ve mineralleri almanız mümkün. Dengeli bir beslenme programı uygulayın ve yeterli miktarda B12 vitamini ve folik asit aldığınızdan emin olun.

Demir eksikliği nedeniyle demir takviyesi kullanmanız gerekiyorsa dozaj konusunda mutlaka bir doktora danışın.

İhtiyaçtan fazla demir alımının vücutta demir birikimine yol açarak karaciğeri, kalbi ve pankreası olumsuz etkileyebileceğini unutmayın.

Demir birikimi halsizlik, göğüs ağrısı, kalp çarpıntısı, cinsel isteksizlik, karın ağrısı, eklem ağrısı, artrit, atlanan adet dönemleri, erken menopoz, nefes darlığı gibi rahatsızlıklara neden olabilir.

Kansızlık


, , , , , , , , , ,

Kansızlık Belirtileri Nelerdir? İçin 12 Yorum Yapılmış

  1. mustafa 06/11/2014 #

    Teşekkür ederim. Gerçekten kısa ve öz olarak açıklayıcı bilgiler verilmiş yeteri kadar aydınlatıcı bence faydalı bir site.

  2. tahır 20/11/2014 #

    Teşekkürler.

  3. melek 22/01/2015 #

    Benim çarpıntım nefes darlığım bas ağrım halsizliğim var. Kardiyolojiye gittim muayenelerde sonuç çıkmadı şuan holter cihazı taktılar kalp ritmimin ölçeklermiş ne yapmam gerekli sizce.

  4. isimsiz 30/01/2015 #

    Hemoglobin değerim 9.3 sizce çok mu düşük yoksa normal bir değer mi?

    • ata 19/11/2015 #

      Normal değerler 12-16,5 diye biliyorum 12 nin altında kansızlığınız var demektir.

  5. Aylin 15/02/2015 #

    Başım dönüyor diye korkuyordum meğerse kansızlıktan dolayıymış.

  6. hazal 09/05/2015 #

    Kilom 59 benimde gözüm çok kararıyor halsizlik elimde ayakta karıncalanma oluyor korkuyordum elimde karıncalanmada sinir sıkışması sanıyordum bende ama b12 eksikliğindenmiş.

  7. Betül 05/10/2015 #

    Benim rengim acayip soluk. Gözlerimin altıda hep mor. Ara sıra gözlerim kararıyor. Başım zaten her gün ağrıyor. Hep uykum geliyor. Demir ilaçları işe yaramıyor. Ne yapıcam ben?

    • admin 16/10/2015 #

      Doktora gittiniz mi?

  8. ahsen 11/01/2016 #

    Ben de hem kansızlık hemde kalp ritim bozukluğu var çok küçük yaştan beri.O yüzden çok koşamıyorum çünkü kalbim 3-4 kat daha hızlı çarpıyor midem bulanıyor ve kalbimin durma ihtimali artıyor.

  9. senem 26/01/2016 #

    Teşekkürler çok güzel anlatılmış.

  10. Gulsen 04/08/2016 #

    Ablamda demir eksikliğinden dolayı demir yüklemesi yapılmış. Fakat hiç ateşi düşmüyor ve çok sık idrara çıkıyor. Çok halsiz ayakta duramıyorum başımı tutamıyorum diyor. Ağrıları var ve kanamaları çok oluyor adet döneminde. Ayrıca miyom görülmüş.

Bir Cevap Yazın


Not: İmla kurallarına uymayan, kısaltmalar içeren, büyük harflerle yazılan ve daha önceden yapılmış yorumlarla aynı veya benzer içerikli yorumlar onaylanmamaktadır. Sitemiz sağlık danışmanlığı hizmeti vermemektedir. Sağlık sorunlarınız ile ilgili en doğru bilgileri doktorunuzdan alabilirsiniz.